Ostre zapalenie trzustki Prof. Andrzej Dąbrowski omawia wybrane publikacje z 2016/2017 r. dotyczące ostrego zapalenia trzustki. Choroby trzustki – postępy 2016/2017 Autor przedstawia wybrane publikacje z 2016 roku i początku 2017 dotyczące ostrego zapalenia trzustki, torbieli nowotworowych i raka trzustki. Według badań Arch Intern Med. (2009) przeprowadzonych na prawie 18 tysiącach ludzi na zapalenie trzustki zachorowało 235 osób. Aż w 46% przypadków powodem choroby było palenie papierosów. Nałóg ten może zatem zwiększyć ryzyko zachorowania. Z tego powodu zatem warto próbować się go pozbyć. Kolacja: omlet z pary, galaretka owocowa i jagodowa, herbata. (od szóstego dnia taka dieta może rozpocząć się od początku). Przed pójściem spać można pić zieloną herbatę, kompot, mleko odtłuszczone. Gdy erozyjne zapalenie dwunastnicy jest zabronione kwaśne, ostre, tłuste i smażone, przyprawy i przyprawy. Przewlekłe zapalenie trzustki: Przewlekłe zapalenie trzustki, szczególnie u osób palących, może zwiększać ryzyko raka trzustki. Czynniki środowiskowe : Narażenie na niektóre substancje (zwane substancjami rakotwórczymi), takie jak azbest, pestycydy, barwniki i produkty petrochemiczne, może być związane z rozwojem Przewlekłe zapalenie trzustki. Postać przewlekła uniemożliwia korzystanie z owoców cytrusowych. Jeśli jest to bardzo pożądane, można, z zastrzeżeniami, spróbować potraw zawierających cytrynę w niewielkich ilościach. Samo spożywanie owoców cytryny jest niedozwolone. Jednymi z typowych potraw z cytryną są: Herbata z cytryną. Przewlekłe zapalenie trzustki (PZT) jest chorobą zapalną, powodującą postępujące uszkodzenie miąższu narządu prowadzące do jego zaniku i włóknienia, a w konsekwencji do stopniowego rozwoju niewydolności zewnątrz- i wewnątrzwydzielniczej trzustki. PZT, zwłaszcza o etiologii alkoholowej, jest chorobą o złej prognozie. Warszawski Uniwersytet Medyczny. Rak trzustki. Leczenie chirurgiczne. fEPIDEMIOLOGIA I OBJAWY. f• Stały wzrost zachorowań (>3,5 tys w Polsce) • 4/5 miejsce wśród przyczyn zgonów. • Ryzyko zachorowania wzrasta z wiekiem. • Zabieg radykalny możliwy u 15-20 % chorych. • Przeżycia 5- letnie ok. 4 %. Przewlekłe zapalenie trzustki jest poważną, przewlekłą chorobą trzustki, która prowadzi do stopniowego upośledzenia jej funkcji – wydzielania enzymów trzustkowych i insuliny. Główną przyczyną przewlekłego zapalenia trzustki jest nadużywanie alkoholu. U większości chorych występuje ból brzucha, zlokalizowany w górnej Dozwolonymi produktami są: pieczywo jasne i czerstwe, chude mięso, niskotłuszczowy nabiał oraz gotowane warzywa i owoce. Jadłospis powinien uwzględniać 5 posiłków o małej objętości. Dieta trzustkowa stosowana jest najczęściej u osób z ostrym lub przewlekłym zapaleniem trzustki. Jest to dieta łatwostrawna z ograniczeniem Przewlekłe zapalenie trzustki jest poważną, przewlekłą chorobą trzustki, która prowadzi do stopniowego upośledzenia jej funkcji – wydzielania enzymów trzustkowych i insuliny. Ostre zapalenie trzustki rozwija się, gdy dojdzie do zaburzenia równowagi w aktywności enzymów trzustkowych - aktywne enzymy prowadzą do samotrawienia 8MNm0d3. Przewlekła zapalenie trzustki to jedna z poważniejszych chorób. Pierwsze objawy mogą nie być poważne, a wręcz sygnalizować o zupełnie innym problemie. Nie należy jednak ich bagatelizować. Jakie są przyczyny przewlekłego zapalenia trzustki? Jakie są objawy i jak wygląda leczenie? Sprawdzamy. spis treści 1. Przewlekłe zapalenie trzustki 2. Dieta przy chorobach trzustki 3. Diagnoza trzustki 4. Przyczyny zapalenia trzustki 5. Objawy wskazujące na chorą trzustkę 6. Leczenie 7. Czy można całkowicie wyleczyć chorą trzustkę? rozwiń 1. Przewlekłe zapalenie trzustki Trzustka to gruczoł dokrewny, który produkuje hormony regulujące poziom glukozy we krwi oraz gruczoł trawienny, który dostarcza do jelita składniki pożywienia. Uszkodzenie trzustki może prowadzić do niedożywiania organizmu, a także do cukrzycy. Niestety, dopiero bardzo poważne uszkodzenie trzustki daje widoczne objawy. Zobacz film: "Produkty, które niszczą trzustkę" Zapalenie trzustki może objawiać się silnym bólem brzucha, który promieniuje na plecy 2. Dieta przy chorobach trzustki Podczas przewlekłego zapalenia trzustki wskazane jest spożywanie niewielkich porcji, lekkostrawnych posiłków. Zaleca się spożywanie kaszy, odtłuszczonego mleka, chudego mięsa, ryb, czerstwego pieczywa. Można także pić soki warzywne i owocowe. Posiłki przygotowujemy bez tłuszczu. 3. Diagnoza trzustki Choroba nie daje konkretnych objawów, dlatego co jakiś czas warto zrobić kontrolne badania. W rozpoznaniu problemów pomoże zbadanie stężenia leukocytów i amylazy we krwi. Przekroczenie norm składania do przeprowadzenia kolejnych badań. Zazwyczaj zapalenie trzustki stwierdza się za pomocą badania USG. Czasem może to być rezonans magnetyczny, tomografia komputerowa lub endosonografia endoskopowa. 4. Przyczyny zapalenia trzustki Przewlekłe zapalenie trzustki może mieć swoją przyczynę w powikłaniach po ostrym zapaleniu trzustki. Najczęściej jednak przyczyną tej choroby jest nadużywanie alkoholu. Zachorować na przewlekłe zapalenie trzustki mogą również osoby cierpiące na kamicę żółciową lub mukowiscydozę. W miarę zwiększenia uszkodzeń trzustki, organ ten nie wydziela odpowiedniej ilości hormonów i enzymów. Nadużywanie alkoholu kojarzy nam się z wypijaniem dużej ilości tego trunku każdego dnia. Tymczasem, według badań, wystarczy wypić jedno piwo dziennie lub 100 ml wina, aby trzustka po pewnym czasie przestała prawidłowo pracować. 5. Objawy wskazujące na chorą trzustkę Osoby, u których trzustka coraz bardziej się uszkadza i przestaje spełniać swoją podstawową rolę, pojawia się brak apetytu, spadek wagi, ciągłe wzdęcia, biegunka. Kiedy przewlekłe zapalenie trzustki się zaostrza chory może się skarżyć na bóle brzucha, które promieniują aż do pleców. Bóle takie nie ustępują nawet po zażyciu leków przeciwbólowych. Objawy te pojawiają się jednak w chwili, gdy trzustka jest już uszkodzona. Jeżeli chcemy wcześniej sprawdzić pracę tego narządu, warto wykonywać badania kontrolne. Chcąc wykluczyć zachorowanie na przewlekłe zapalenie trzustki, warto wykonać badanie krwi. Dzięki temu badaniu możemy sprawdzić poziom leukocytów oraz enzymów amylazy we krwi. Jeżeli poziom przekracza normy, należy wykonać kolejne, bardziej szczegółowe, badania. Badania te to wykonanie USG jamy brzusznej lub RTG. Przydatna może okazać się również tomografia komputerowa lub rezonans magnetyczny. 6. Leczenie Przewlekłe zapalenie trzustki można leczyć farmakologicznie. Niekiedy jednak wymagana jest operacja. W przebiegu choroby istotne znaczenie ma również dieta. Powinna być lekkostrawna i niskotłuszczowa, gdyż uszkodzona trzustka nie może w pełni trawić tłuszczów. Leczenie farmakologiczne w przewlekłym zapaleniu trzustki polega na zastosowaniu preparatów zawierających enzymy trzustkowe. Dzięki nim zmniejsza się ciśnienie w przewodach trzustkowych, a także zapobiega niewydolności tego organu. Najczęściej w przewlekłym zapaleniu trzustki stosuje się również leki przeciwbólowe. Jeżeli dojdzie do powikłań i w przebiegu przewlekłego zapalenia trzustki lekarz wykryje cukrzycę, do leczenia farmakologicznego prób doustnie podawanych enzymów, włącza się również podawanie insuliny. Operacja to etap, gdy leczenie farmakologiczne przewlekłego zapalenia trzustki, nie przynosi pozytywnych rezultatów. Zabieg endoskopowy może mieć na celu przecięcie zwieracza w bańce Vatera, usunięcie kamieni trzustkowych, drenaż pseudotorbieli do żołądka lub do dwunastnicy. 7. Czy można całkowicie wyleczyć chorą trzustkę? Niestety przewlekłe zapalenie trzustki nie może być w pełni wyleczone. Uszkodzone komórki trzustki nie są możliwe do odtworzenia. Leczenie polega na zwalczaniu objawów choroby. Pacjent przy prawidłowym leczeniu może prowadzić normalne życie, aczkolwiek musi się stosować do pewnych zaleceń. Chory powinien zapomnieć o paleniu papierosów, piciu alkoholu lub spożywaniu tłustych dań. Wszelkie łamanie zaleceń skutkuje przyspieszeniem rozwoju choroby. Rekomendowane przez naszych ekspertów Należy także pamiętać, że razem z przewlekłym zapaleniem trzustki może rozwijać się cukrzyca. Spowodowane to jest uszkodzeniem komórek trzustkowych, które odpowiadają za wydzielanie insuliny. W tej sytuacji pacjent musi uzupełniać insulinę za pomocą zastrzyków oraz wykluczając z diety cukry proste. Nie czekaj na wizytę u lekarza. Skorzystaj z konsultacji u specjalistów z całej Polski już dziś na abcZdrowie Znajdź lekarza. polecamy Kiedy trzustka nie pracuje prawidłowo, dieta powinna mieć zdecydowanie lekkostrawny charakter. Jadłospis nie powinien polegać na głodówce - zalecane jest spożywanie pięciu niewielkich posiłków w ciągu dnia. Podstawowymi założeniami diety trzustkowej jest znaczne ograniczenie spożycia tłuszczu. Do przykładowych produktów spożywczych, które może jeść osoba cierpiąca na ostre lub przewlekłe zapalenie trzustki należą jasne i czerstwe pieczywo, nabiał o niskiej zawartości tłuszczu, mięso o niższej zawartości tłuszczu oraz gotowane Czytaj dalej ▼Cel diety odciążyć chory gruczoł Trzustka jest gruczołem, który produkuje hormony (insulinę, glukagon) oraz enzymy trawienne przeznaczone do trawienia białek, tłuszczów i węglowodanów. Dieta trzustkowa jest stosowana nie tylko w przebiegu zapalenia trzustki o ostrej lub przewlekłej postaci. Wskazaniem do jej zastosowania jest także nowotwór których nie można spożywać Lekkostrawny jadłospis w diecie trzustkowej nie powinien obejmować tłustych i pikantnych potraw. Co ciekawe, niewskazane są też produkty, które zawierają dużo błonnika pokarmowego, który dla zdrowego człowieka jest zdrowym składnikiem. Nie jest zatem wskazane spożywanie pieczywa razowego, brązowego ryżu, kasz gruboziarnistych, ani innych produktów z pełnego ziarna. Wykluczone jest spożywanie ryb i mięs o wysokiej zawartości tłuszczu, np. łososia, wieprzowiny, niektórych rodzajów drobiu. Na liście produktów, których nie można spożywać znajdują się też mięso peklowane, boczek, słonina i smalec. Owoce i warzywa mogą być spożywane tylko w postaci gotowanej i bez skórki. Surowe, nieobrane produkty obciążają trzustkę. W ogóle nie można natomiast spożywać ciężkostrawnych warzyw oraz powodujących wzdęcia ( kalafiora, kapusty, roślin strączkowych, rzodkiewki, papryki). Wśród owoców w żadnej postaci nie powinno się spożywać śliwek, gruszek i czereśni. W jadłospisie odciążającym trzustkę nie może znaleźć się także żaden słodzony i gazowany napój, desery i słodycze oraz oczywiście alkohol - jeden z głównych czynników powodujących zapalenie przyrządzania potraw, których nie powinno się stosować W przebiegu diety trzustkowej przeciwwskazane jest stosowanie takich metod przygotowywania posiłków, jak smażenie, duszenie z wcześniejszym obsmażaniem, a także pieczenie z dodatkiem tłuszczu. Zupy powinny być przygotowywane bez wykorzystania:- wywaru mięsnego- wywaru grzybowego- zasmażki- śmietany Zalecanymi metodami przyrządzania posiłków należą duszenie bez dodatku tłuszczu, pieczenie w folii aluminiowej bądź pergaminu (bez dodatku tłuszczu), a także duszenie. Znaczną część jadłospisu powinny stanowić rozdrobnione owoce i warzywa, zupy w postaci przecieru, a także mielone mięso z niewielką ilością lubiane przez trzustkę Do produktów zalecanych w diecie trzustkowej należą drobny makaron, kasza manna i biały ryż - lekkostrawne produkty zbożowe, które zawierają niewiele błonnika. Można także spożywać odtłuszczony twaróg, mleko o obniżonej zawartości tłuszczu oraz naturalne jogurty bez tłuszczu. Źródłem białka w diecie trzustkowej są ponadto ryby charakteryzujące się niską zawartością tłuszczu oraz drób i cielęcina. Nieprawdą jest, że nie wolno spożywać żadnego rodzaju tłuszczów - dozwolone są niewielkie ilości oliwy z oliwek dodawanych do potraw. Ziemniaki można spożywać w postaci gotowanej i puree. Warzywa i owoce, które są bogate w witaminę C i beta karoten są zalecane, ale tylko po obraniu, ugotowaniu i odżywiania w przebiegu OZT Ostre zapalenie trzustki (OZT) wymaga zastosowania diety trzustkowej, która obejmuje trzy stadia. W pierwszym etapie sposób żywienia powinien być lekkostrawny i niskotłuszczowy. Drugi etap ma charakter przejściowy - polega na stopniowym zwiększeniu spożycia tłuszczu, a trzecia faza polega na stopniowym wracaniu do pełnowartościowej diety (diety zbilansowanej). W ostatnim etapie diety można wprowadzać do jadłospisu grillowane, duszone i pieczone w przebiegu PZT Przewlekłe zapalenie trzustki wymaga zastosowania diety, która będzie minimalizować objawy zapalne i wspierać funkcje wydzielnicze chorego narządu. Niezwykle istotne jest również niedopuszczenie do niedoboru witamin i minerałów. W przebiegu diety trzustkowej występuje duże prawdopodobieństwo niedoboru witamin rozpuszczalnych w tłuszczach - A, D, E i K. Dokładne zalecenia dla pacjentów cierpiących na przewlekłe zapalenie trzustki i na ostre zapalenie tego narządu mogą się od siebie różnić. Niemniej ogólne założenia diety trzustkowej są wspólne dla obu przypadków. Kiedy trzustka nie pracuje prawidłowo, dieta powinna mieć zdecydowanie lekkostrawny charakter. Jadłospis nie powinien polegać na... Dieta trzustkowa - przepisy, co można jeść, a co jest niedozwolone? Opublikowano: 20:46Aktualizacja: 08:09 Pacjenci z chorą trzustką często zastanawiają się, co jeść. Z jednej strony nie powinno się obciążać chorego narządu (a więc pobudzać wydzielania przez trzustkę soku trzustkowego czy hormonów), z drugiej jednak strony działanie trzustki jest niezbędne – chociażby do wchłaniania składników odżywczych przez organizm. Jak powinna więc wyglądać dieta trzustkowa? Dieta lekkostrawna trzustkowa – na czym polega?Przewlekłe zapalenie trzustki – co jeść na trzustkę objętą stanem zapalnym?Dieta trzustkowa – produkty dozwolone i niezalecaneDieta trzustkowa – przepisy do wykorzystania i pomysły na posiłki Dieta lekkostrawna trzustkowa – na czym polega? Dieta trzustkowa to rozwiązanie żywieniowe, które ma jak najbardziej odciążyć narząd objęty stanem zapalnym. W przypadku ostrego zapalenia trzustki najlepszym sposobem terapii żywieniowej, przynajmniej na początku tego stanu, jest całkowite zaprzestanie podawania pokarmów i napojów. Takie rozwiązanie ma na celu zapewnienie tak zwanego „spokoju czynnościowego” choremu narządowi. A trzeba wiedzieć, że to właśnie obecność pokarmu w układzie pokarmowym jest głównym czynnikiem pobudzającym funkcje trzustki. W ostrym zapaleniu trzustki po kilkudziesięciu godzinach „głodówki”, interwencja żywieniowa polega na pozajelitowym lub dojelitowym (czyli dożylnie albo przez zgłębnik) podawaniu pokarmu. Dlatego też w dalszej części artykułu zajmiemy się dietą trzustkową, czyli menu stosowanym w przewlekłym zapaleniu trzustki. Dieta lekkostrawna trzustkowa, znana także jako dieta wątrobowo-trzustkowa, to przede wszystkim menu bogate w węglowodany, ograniczające tłuszcze i uwzględniające umiarkowaną zawartość białka. Zaleca się przy tym dietę wysokokaloryczną, nawet na poziomie 2500-3000 kcal na dobę. Tę wartość kaloryczną najlepiej rozdzielić nawet na pięć-sześć posiłków zjadanych co trzy-cztery godziny. Konkretne zalecenia dotyczące podaży makroskładników przedstawia poniższa tabela: Tabela 1. Zalecenia żywieniowe dla pacjentów z zapaleniem trzustki. SKŁADNIK ODŻYWCZY ZALECANA DOBOWA PODAŻ BIAŁKO 1,2-2 gramy na kilogram masy ciała TŁUSZCZE 2 gramy na kilogram masy ciała WĘGLOWODANY 3-6 gramów na kilogram masy ciała W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję: Trawienie, Verdin Verdin Fix, Kompozycja 6 ziół z zieloną herbatą, 2 x 20 saszetek 15,90 zł Trawienie WIMIN Lepszy metabolizm, 30 kaps. 79,00 zł Odporność, Good Aging, Energia, Trawienie, Beauty Wimin Zestaw z lepszym metabolizmem, 30 saszetek 139,00 zł Przewlekłe zapalenie trzustki – co jeść na trzustkę objętą stanem zapalnym? Przewlekłe zapalenie trzustki wśród Polaków występuje średnio u ośmiu-dziewięciu osób na 100 000 mieszkańców. Niestety liczba chorych stopniowo się zwiększa, dlatego warto uświadamiać społeczeństwo, co jeść przy chorej trzustce. Dieta w przypadku choroby, jaką jest postępujące włóknienie i rozwój niewydolności tego ważnego narządu, jest niesamowicie istotna. Przede wszystkim warto podkreślić, że za 70-90 proc. przypadków rozwoju przewlekłego zapalenia trzustki odpowiada nadmiar alkoholu. Dlatego też kluczową zasadą diety trzustkowej jest całkowite wyeliminowanie z niej każdego rodzaju alkoholu. Co więcej, nie trzeba znacznie nadużywać alkoholu, by w konsekwencji zachorować na zapalenie trzustki – badania wykazują, że picie jednej porcji alkoholu dziennie (czyli na przykład kieliszka wina, kieliszka wódki czy puszki piwa) przez około 10 lat drastycznie zwiększa ryzyko zachorowania. Dieta trzustkowa – produkty dozwolone i niezalecane Wróćmy jednak do tego, co można jeść przy chorej trzustce, a co jeszcze należy ograniczyć w diecie, jaką jest dieta trzustkowa. Produkty dozwolone to przede wszystkim te lekkostrawne i delikatne dla układu pokarmowego. Poniżej przedstawiamy grupy produktów i składniki zalecane oraz niezalecane w przypadku pacjentów z zapaleniem trzustki: Napoje Zalecane: soki owoce, warzywne, kompoty, herbata z mlekiem, kawa zbożowa z mlekiem, jogurty pitne, woda mineralna, herbaty ziołowe i owocowe; Niezalecane: alkohol, mocna kawa i herbata, czekolada, tłuste napoje mleczne; Nabiał Zalecane: mleko niskotłuszczowe, niskotłuszczowe fermentowane produkty mleczne, chudy biały ser; Niezalecane: tłuste sery, serki, mleko tłuste; Produkty zbożowe Zalecane: chleb jasny, pszenny, kajzerki, biszkopty, sucharki, chrupkie pieczywo i chrupki kukurydziane, mąka pszenna oczyszczona, płatki kukurydziane, owsiane błyskawiczne, biały ryż, makaron pszenny; Niezalecane: żytnie i razowe pieczywo, pełnoziarnisty makaron, ryż brązowy, ciasto francuskie, pieczywo cukiernicze, otręby, nasiona, pestki, orzechy; Dodatki do pieczywa Zalecane: chudy biały ser, chuda wędlina, gotowane mięso, marmolady, dżemy bez pestek, miód, małe ilości masła i margaryny; Niezalecane: tłuste wędliny, sery, całe jajka, dżemy z pestkami, parówki, pasztety, kabanosy, konserwy; Mięsa i ryby Zalecane: kurczak, indyk, zając, królik, cielęcina, młoda wołowina, chude kawałki kaczki i dziczyzny, dorsz, pstrąg, szczupak, sandacz, morszczuk, lin; Niezalecane: wieprzowina, baranina, mięsa panierowane, smażone, peklowane, węgorz, śledź, łosoś, tuńczyk/sardynki w oleju; Warzywa i owoce Zalecane: przecierane, gotowane, podpiekane, soki warzywne, owocowe, kompoty, owoce dojrzałe i soczyste, bezpestkowe, warzywa młode, delikatne, gotowane; Niezalecane: niedojrzałe, pestkowe, marynowane, konserwowane, warzywa kapustne, strączki; Cukier, słodycze, desery Zalecane: cukier, fruktoza, słodziki, miody, budyń, kisiel, bezy, suflety, przeciery, galaretki owocowe i mleczne; Niezalecane: tłuste ciasta, wypieki, torty, ciasta i ciastka smażone na tłuszczu (np. pączki), ciasta z kremem, batony, chałwa, czekolada, lody; Przyprawy Zalecane: pietruszka, sok z cytryny, majeranek, koperek, cynamon, anyż, goździki, estragon, kminek, tymianek; Niezalecane: czosnek, gorczyca, papryka, pieprz, ocet, curry, ziele angielskie, gałka muszkatołowa, liść laurowy, chili. Dieta trzustkowa – przepisy do wykorzystania i pomysły na posiłki Poniżej prezentujemy przykładowy jadłospis w diecie trzustkowej. Śniadanie: Suflet jajeczny z odrobiną cynamonu. Drugie śniadanie: Kanapki z pieczywa pszennego z wędliną drobiową, jogurt pitny naturalny. Obiad: Gotowane kawałki kurczaka w koperku z puree ziemniaczanym bez tłuszczu i kawałkami gotowanej marchewki. Podwieczorek: Budyń z dodatkiem marmolady i przecieru jabłkowego. Kolacja: Pszenne kanapki z białym serem chudym i natką pietruszki. Bibliografia: M. Włochal i wsp., Rola żywienia w leczeniu przewlekłego zapalenia trzustki, Pielęgniarstwo i Zdrowie Publiczne, 3/2013, 303–310. Żaneta Michalak Zobacz profil Podoba Ci się ten artykuł? Powiązane tematy: Polecamy Zainteresują cię również: Najpopularniejsze Przewlekłe zapalenie trzustki jest postępującą chorobą dotyczącą trzustki, która charakteryzuje się nieodwracalnymi zmianami morfologicznymi, powodująca ból i/lub zmniejszenie zewnątrzwydzielniczej funkcji tego gruczołu. W początkowym okresie przewlekłego zapalenia trzustki może występować zaostrzenie choroby, które powoduje ataki bólu. Z czasem dochodzi do niewydolności egzokrynnej (co prowadzi do biegunek tłuszczowych) oraz endokrynnej, której efektem jest cukrzyca. Liczba ostrych ataków stopniowo zmniejsza się aż do zupełnego wygaśnięcia. Etiopatogeneza przewlekłego zapalenia trzustki jest złożona, jednak wśród czynników przyczynowych na pierwszy plan wysuwa się spożywanie alkoholu w nadmiernych ilościach. Rzadziej PZT ma podłoże genetyczne (mutacja w genie PRSS1, SPINK1, CFTR) – stwierdza się je najczęściej, gdy objawy choroby występują w młodości, bez obecności innych czynników przyczynowych [Jarosz, Dzieniszewski 2009]. Dziedziczne zapalenie trzustki (ang. hereditary pancreatitis – HP) jest to choroba o nieustalonej dokładnie częstości występowania. Dane z piśmiennictwa są zróżnicowane, oceniają częstość występowania tej choroby od 0,3 na 100 000 w populacji francuskiej [Rebours i in. 2009] do 1% pacjentów z PZT w badaniu duńskim [Joergensen i in. 2010]. Według dzisiejszego stanu wiedzy, choroba ta dziedziczy się autosomalnie dominująco, z około 80% penetracją, jednak piśmiennictwo podaje różne wartości, aż do ponad 90% [Rebours i in. 2009]. Temat ten jest kontrowersyjny, gdyż według klasyfikacji TIGAR-O (tab. 1) przewlekłe zapalenie trzustki może być dziedziczone na dwa sposoby: autosomalnie dominująco lub recesywnie w zależności od rodzaju mutacji. Możliwe, iż nieznane czynniki środowiskowe lub genetyczne mają wpływ na zróżnicowanie penetracji genu, jednak mechanizm działania nie jest jeszcze poznany. Mutacja genu PRSS1 jest bezpośrednim czynnikiem sprawczym wystąpienia zapalenia trzustki, natomiast inne mutacje genowe są jedynie czynnikami predysponującymi do PZT. Należą do nich: SPINK1 (ang. serine protease inhibitor Kazal type 1), CFTR (ang. cystic fibrosis transmembrane conductance regulator), CTRC (ang. chymotrypsin C) czy CPA1 (ang. carboxypeptidase A1) [Braganza 2011; Rebours i in. 2009; Wejnarska i in. 2014 a]. Kryteria rozpoznania dziedzicznego zapalenia trzustki zmieniły się w ciągu ostatnich lat. Obecnie obowiązują zasady ustalone przez EUROPAC (The European Registry of Hereditary Pancreatitis and Familial Pancreatic Cancer) [ W przypadku, gdy brak jest genetycznie potwierdzonej mutacji w genie PRSS1, aby rozpoznać dziedziczne HP, konieczne jest wystąpienie ostrego nawracającego zapalenia trzustki i/lub przewlekłego zapalenia trzustki o nieznanej etiologii u dwóch krewnych pierwszego stopnia lub trzech (i więcej) krewnych drugiego stopnia w dwóch lub więcej pokoleniach [Wejnarska i in. 2014 b]. Stosowanie diety powinno być podstawowym i nieodłącznym elementem terapii zachowawczej w przewlekłym zapaleniu trzustki, bez względu na przyczynę choroby. Nie należy jednak stereotypowo podchodzić do pacjentów chorych na PZT. W przypadku dziedzicznej postaci choroby nie wystarczy zalecić abstynencji alkoholowej, lecz większą uwagę poświęcić diecie oraz ewentualnej suplementacji MCT oraz witaminami rozpuszczalnymi w tłuszczach. Przebieg choroby może być zróżnicowany, dlatego ważne jest indywidualne podejście do pacjenta. Postępowanie dietetyczne powinno uwzględniać okres choroby oraz ewentualne zaburzenia metaboliczne. Niezbędnym warunkiem prowadzenia dietoterapii jest ocena stanu odżywienia chorego. Głównymi jej komponentami są wywiad żywieniowy oraz badania antropometryczne i biochemiczne. Leczenie żywieniowe jest jednym z najważniejszych elementów w terapii chorób trzustki. W ostrym zespole bólowym odstępuje się od żywienia doustnego i wyrównuje ewentualne niedobory wodno-elektrolitowe oraz podaje doustnie preparaty trzustkowe. Jeśli takie postępowanie w ciągu 2-3 dni nie powoduje ustąpienia bólu, zaleca się wdrożenie odżywiania pozajelitowego, które może trwać nawet do kilkunastu dni. Niezalecane jest zbyt długie stosowanie odżywiania pozajelitowego, gdyż istnieje możliwość przemieszczania flory bakteryjnej z jelita grubego, co sprzyja występowaniu powikłań bakteryjnych, także w obrębie trzustki. Założeniem dietoterapii powinna być pomoc pacjentowi w codziennym planowaniu posiłków poprzez stworzenie przykładowych jadłospisów, które stanowią szablon do komponowania diety. Plan żywienia ma na celu ograniczenie objawów choroby i pokazanie pacjentowi bezpośredniego wpływu żywienia na częstotliwość występowania epizodów bólu. Bardzo istotnym elementem podczas przygotowywania planu żywieniowego jest indywidualne ustalenie zalecanych poziomów spożycia energii, składników odżywczych oraz witamin i składników mineralnych. Zaleca się spożywanie pięciu posiłków dziennie, niezbyt obfitych. Generalnie dieta powinna być wysokobiałkowa i ubogobłonnikowa. W przypadku występowania u pacjenta zaparć należy zwiększyć spożycie błonnika pokarmowego w porównaniu z typową dietą lekkostrawną (do ok. 20 g/dobę). Najważniejszym elementem diety jest ograniczenie spożycia tłuszczu, ponieważ obfite, bogatotłuszczowe posiłki mogą nasilać bóle u chorego. Szczególną uwagę należy przywiązać do witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, których niedobór często dotyka osoby chore na PZT. Pacjent powinien otrzymać tabelę produktów wskazanych i przeciwskazanych, na podstawie których dietetyk układa jadłospisy. Udział energii z poszczególnych składników pokarmowych przedstawia się następująco: węglowodany – 55%, tłuszcze – 20%, białko – 25% [Jarosz, Dzieniszewki 2009]. Terapia żywieniowa ma na celu zminimalizowanie bólu i innych objawów choroby, leczenie następstw niewydolności zewnątrz- i wewnątrzwydzielniczej części narządu oraz zapobieganie niedożywieniu. Towarzyszący pacjentom (60-90% przypadków) dyskomfort podczas jedzenia oraz brak apetytu przekładają się na utratę masy ciała oraz rozwój niedożywienia. Implikacje zdrowotne takich sytuacji mogą być niebezpieczne dla chorego. Złe odżywianie hospitalizowanych pacjentów z PZT zwiększa ryzyko rozwoju powikłań infekcyjnych, zatrzymania akcji serca, niewydolności oddechowej, zaburzeń rytmu serca oraz utrudnia gojenie się powyższych powikłań jest przedłużanie czasu hospitalizacji chorego [Włochal, Grzymisławski 2013]. Wielokierunkowa terapia, obejmująca zrozumienie istoty choroby, jej przyczyny oraz uwzględnienie swoistych potrzeb pacjenta, powinna przynosić najlepsze efekty. Poprawa stanu zdrowia chorych osób wymaga zatem obok opieki lekarza specjalisty, zaangażowania do współpracy dietetyka [Włochal i in. 2012]. Piśmiennictwo1. Braganza J, Lee S, MCloy R, McMahon M. Chronic Pancreatitis. Lancet 2011; 377: Gajewski P. Interna Szczeklika. Podręcznik chorób wewnętrznych. Medycyna praktyczna, Kraków Jarosz M, Dzieniszewski J. Choroby trzustki. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa Joergensen MT, Brusgaard K, Cruger DG. Genetic, epidemiological and clinical aspects of hereditary pancreatitis: a population-based cohort study in Denmark. The American Journal of Gastroenterology 2010; 105: Kokot F. Choroby wewnętrzne, t. 1. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa Rebours V, Boutron-Ruault MC, Schnee M, Férec C, Le Maréchal C, Hentic O, Maire F, Hammel P, Ruszniewski P, Lévy P. The natural history of hereditary pancreatitis: a national series. Gut 2009; 58(1): Wejnarska K, Kierkuś J, Kołodziejczyk E, Ryżko J, Oracz G. Dziedziczne zapalenie trzustki. Postępy Nauk Medycznych 2014 b; 3: Wejnarska K, Kierkuś J, Kołodziejczyk E, Ryżko J, Oracz G. Ocena przebiegu klinicznego przewlekłego zapalenia trzustki u dzieci ze współwystępowaniem mutacji w genach SPINK1 i CFTR. Postępy Nauk Medycznych 2014 a; 3: Włochal M, Grzymisławski M. Rola żywienia w leczeniu przewlekłego zapalenia trzustki. Pielęgniarstwo i Zdrowie Publiczne 2013; 3: 303– Włochal M, Kanikowska A, Grzymisławski M. Niedobory energii i składników odżywczych u pacjentów z chorobami zapalnymi trzustki. Nowiny lekarskie 2012; 81, 6: 669–676. autor:Marta Cichockadietetykabsolwentka Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie Dietoterapia w przewlekłym zapaleniu trzustki o podłożu genetycznym5 (100%) 3 votes